අග්න්යාශ පිළිකාවට නව බලාපොරොත්තුවක්: ස්පාඤ්ඤ විද්යාඥයන්ගෙන් විශේෂ සොයාගැනීමක්
👉🏽 ස්පාඤ්ඤ ජාතික විද්යාඥ මරියානෝ බාබාසිඩ් (Dr. Mariano Barbacid) ඇතුළු පර්යේෂණ කණ්ඩායම විසින් වඩාත් සුලභ අග්න්යාශ පිළිකා (Pancreatic Cancer) වර්ගය සඳහා නව ප්රතිකාර ක්රමයක් සොයාගෙන තිබේ.
👉🏽 ස්පාඤ්ඤ ජාතික පිළිකා පර්යේෂණ මධ්යස්ථානයේ (CNIO) විද්යාඥයන් විසින් නිපදවන ලද මෙම විශේෂිත ප්රතිකාරය මගින්, මීයන් යොදාගෙන කළ පරීක්ෂණවලදී පිළිකා ගෙඩි සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ කිරීමට සමත් වී ඇත.
👉🏽 මෙය ඉතා බලාපොරොත්තු සහගත පූර්ව සායනික ප්රතිඵලයක් වුවත්, මෙය තවමත් මිනිසුන් සඳහා අත්හදා බලා නොමැති අතර එය තවමත් "සම්පූර්ණ සුවයක්" ලෙස නම් කළ නොහැකි බව මතක තබා ගත යුතුය.
👉🏽 අග්න්යාශ පිළිකාව යනු ලොව පවතින දරුණුතම පිළිකා වර්ග වලින් එකකි. එහි මරණ අනුපාතය 97% ක් තරම් ඉහළ අගයක් ගනී. සතුන් යොදාගෙන කළ පරීක්ෂණ සාර්ථක වීම, මිනිසුන් සඳහා සාර්ථක ප්රතිකාරයක් සොයා ගැනීමේ මාවතේ තැබූ යෝධ පියවරකි.
👉🏽 මෙම අධ්යයනය 'Proceedings of the National Academy of Sciences' සඟරාවේ පළ කර ඇත. එහි දැක්වෙන පරිදි, ඉතා ප්රවේශමෙන් නිර්මාණය කරන ලද ඖෂධ තුනක සංකලනයක් (Triple-drug therapy) මගින් මීයන්ගේ සිරුරේ තිබූ පිළිකා ගෙඩි අතුරුදහන් කර ඇත. මෙය සිදු කර ඇත්තේ අග්න්යාශ පිළිකා වලින් 90% කටම වගකියන KRAS ජාන පථයට පහර දීමෙනි.
💡 අග්න්යාශ පිළිකාව මෙතරම් මාරාන්තික ඇයි?
අග්න්යාශයේ නාල ආශ්රිතව හටගන්නා පිළිකා (Pancreatic ductal adenocarcinoma) ප්රධාන හේතු තුනක් නිසා භයානක වේ:
ප්රමාද වී හඳුනා ගැනීම:
බොහෝ විට පිළිකාව හඳුනා ගන්නා විට එය ශරීරයේ බොහෝ සෙයින් පැතිරී අවසානය.
වේගයෙන් පැතිරීම:
මෙය ඉතා ප්රචණ්ඩ ලෙස ශරීරය පුරා ව්යාප්ත වේ.
ප්රතිකාරවලට ඔරොත්තු දීම:
පවතින බොහෝ ප්රතිකාර ක්රමවලට මෙම පිළිකාව හීලෑ නොවේ.
මෙම රෝගය වැළඳුණු රෝගීන් දස දෙනෙකුගෙන් පස් වසරක් ජීවත් වන්නේ එක් අයෙකුටත් වඩා අඩු ප්රමාණයකි. සාමාන්ය රසායනික ප්රතිකාර (Chemotherapy) මගින් රෝගය මඳකට පාලනය කළ හැකි වුවත්, පිළිකා සෛල ඉක්මනින්ම එම ප්රතිකාරවලට හැඩ ගැසී නැවත වර්ධනය වීමට පටන් ගනී.
💡 KRAS ජානය පිළිකාවට බලපාන්නේ කෙසේද?
අග්න්යාශ පිළිකාවලින් 90% කටම වඩා වැඩි ප්රමාණයක KRAS නමැති දෝෂ සහිත ජානයක් දැකගත හැකිය. මෙම ජානය මගින් පිළිකා සෛලවලට නොකඩවා බෙදී යාමට සහ වර්ධනය වීමට අවශ්ය සංඥා නිකුත් කරයි.
දශක ගණනාවක් තිස්සේ විද්යාඥයන් මෙය පාලනය කිරීමට උත්සාහ කළහ. 'Daraxonrasib' වැනි නව ඖෂධ මගින් යම් ප්රගතියක් පෙන්වූවත්, පිළිකාව විසින් නව මාර්ග සොයා ගනිමින් නැවත වර්ධනය වීම සිදු කරයි. එක් මාවතක් අවහිර කළ විට, පිළිකා සෛල වෙනත් විකල්ප අණුක මාර්ග ඔස්සේ (Molecular detours) පැවැත්ම තහවුරු කර ගනී. තනි ඖෂධ මගින් කරන ප්රතිකාර අසාර්ථක වීමට ප්රධාන හේතුව මෙයයි.
💡 ස්පාඤ්ඤ කණ්ඩායම පිළිකාවට පහර දුන් ආකාරය
ආචාර්ය බාබාසිඩ්ගේ කණ්ඩායම පිළිකාවට එක් පැත්තකින් පහර දෙනවා වෙනුවට, එකවර දිශා තුනකින් පහර දීමට තීරණය කළහ:
පළමු ඖෂධය:
ප්රධාන KRAS වර්ධන සංඥාව අවහිර කළේය.
දෙවන ඖෂධය:
පිළිකාව පැන යාමට භාවිතා කරන EGFR සහ HER2 මාවත් වසා දැමීය.
තෙවන ඖෂධය:
පිළිකා සෛලවලට ප්රතිකාර හමුවේ නොනැසී සිටීමට උදවු වන STAT3 නමැති හදිසි ප්රතිචාර පද්ධතිය අක්රිය කළේය.
සරලව කිවහොත්, ඔවුන් එකවර පිළිකාවේ එන්ජිම නතර කර, පිටවීමේ දොරටු සීල් කර, එහි හදිසි උපස්ථ පද්ධතියද (Emergency backup) අක්රිය කළහ.
💡 පර්යේෂණයේ ප්රතිඵල
මිනිස් අග්න්යාශ පිළිකාවලට සමාන වන ලෙස සකස් කළ මීයන් යොදාගෙන කළ පරීක්ෂණයේදී පිළිකා ගෙඩි සම්පූර්ණයෙන්ම අතුරුදහන් විය. වඩාත්ම විශේෂ දෙය නම්, ප්රතිකාර නතර කර දින 200ක් යනතුරුත් පිළිකාව නැවත මතු නොවීමයි.
මෙම සාර්ථකත්වය ජානමය වශයෙන් වෙනස් කළ මීයන් තුළ මෙන්ම, මිනිස් රෝගීන්ගෙන් ලබාගෙන රසායනාගාරයේ වර්ධනය කළ පිළිකා කොටස් (Tumours) සම්බන්ධයෙන්ද එකසේ දක්නට ලැබුණි.
සාමාන්ය කීමෝ ප්රතිකාර මෙන් නොව, මෙම ඖෂධ තුනේ එකතුව නිසා සතුන්ට දැඩි අතුරු ආබාධ ඇති නොවූ බවත්, ඔවුන් මෙම ප්රතිකාරය හොඳින් දරාගත් බවත් විද්යාඥයෝ පවසති. මෙය මිනිස් පරීක්ෂණ සඳහා යාමට ඉතා වැදගත් සාධකයකි.
💡 මෙයින් අදහස් වන්නේ අග්න්යාශ පිළිකාවට ස්ථිර සුවයක් ලැබී ඇති බවද?
මෙම අධ්යයනය මගින් පර්යේෂණ මට්ටමේදී (මීයන් තුළ) සාර්ථක සුවයක් පෙන්වා දී ඇතත්, එය තවමත් මිනිසුන් තුළ සනාථ වී නොමැත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්රතිඵල ඉතාමත් ප්රබල බැවින් ඉක්මනින්ම මිනිසුන් යොදාගන්නා සායනික පරීක්ෂණ (Human trials) ආරම්භ කිරීමට සුදුසු බව විශේෂඥයන්ගේ මතයයි.